Tế bào thực vật là gì?

Tế bào là một đơn vị cơ bản cấu tạo nên sự sống. Trong đó, tế bào thực vật là một khái niệm riêng biệt và sở hữu những đặc điểm, cấu tạo rất đặc trưng. Nhờ quá trình trao đổi chất mà những tế bào con phát triển thành những tế bào trưởng thành. Vậy khái niệm tế bào thực vật là gì? Chúng có cấu tạo và thành phần chủ yếu ra sao? Xin mời bạn đọc tìm hiểu qua các thông tin dưới đây.

Tế bào thực vật là gì?

Có rất nhiều khái niệm về tế bào thực vật từ nhiều nguồn khác nhau. Trong đó:

• Theo Wikipedia, tế bào thực vật là tế bào nhân thực có ở các loài cây xanh, sinh vật nhân thực quang hợp thuộc giới Plantae. Chúng phát triển và thực hiện phân chia tế bào như bình thường. Nhờ quá trình trao đổi chất, tế bào non lớn lên thành tế bào trưởng thành. Tế bào lớn lên đến một kích thước nhất định thì phân chia. Tế bào sau khi phân chia sẽ lớn lên giúp cây tồn tại, phát triển, sinh trưởng và nhận di truyền từ cây mẹ.

Nguồn: https://vi.m.wikipedia.org/wiki/Tế_bào_thực_vật

• Theo một số nguồn khác cho rằng, tế bào thực vật là tế bào nhân thực có một số yếu tố cơ bản khác với các sinh vật nhân thực khác. Cả tế bào thực vật và động vật đều chứa nhân cùng với các bào quan giống nhau. Một trong những khía cạnh đặc biệt của tế bào thực vật là sự hiện diện của thành tế bào bên ngoài màng tế bào.
• Ngoại trừ một số cơ thể thực vật có cấu tạo đơn bảo như tảo Chlorella, Chlamydomonas thì hầu hết thực vật có cấu tạo đa bào gồm nhiều tế bào chia thành các nhóm có chức năng khác nhau được gọi là mô. Các mô hợp lại thành các cơ quan hoàn chỉnh như rễ, thân, lá, cơ quan sinh sản, hoa, quả, hạt.

Tế bào thực vật gồm những thành phần chủ yếu nào? Chức năng ra sao?

Tế bào thực vật được cấu tạo như thế nào?

Cũng giống như các cơ quan khác nhau trong cơ thể, cấu tạo tế bào thực vật cũng bao gồm các thành phần như: vách tế bào, màng sinh chất, chất tế bào, nhân, không bào. Đây được gọi là các bào quan thực hiện các chức năng khác nhau để thực vật được duy trì, tồn tại và sinh trưởng. Để soi được cấu trúc tế bào thực vật, cần phải sử dụng kính hiển vi.

Cả tế bào thực vật và tế bào động vật đều có các bào quan, tuy nhiên, tế bào thực vật sở hữu một số đặc điểm cấu trúc riêng, khác hẳn so với tế bào động vật. Thực vật tự tạo thức ăn bằng cách lấy CO2 và nước rồi chuyển hóa chúng thành đường. Một trong những thành phần quan trọng nhất của tế bào thực vật đó là nhân.

Tế bào thực vật gồm những thành phần nào?

Thành xenlulozo của tế bào thực vật

Thành xenlulozo hay còn gọi là thành tế bào, vách tế bào. Đây là một lớp màng dai, linh hoạt bao quanh tế bào. Thành xenlulozo được xem là một trong những điểm khác biệt của tế bào thực vật so với tế bào động vật. Bộ phận này bao gồm cellulose, glycoprotein, lignin, pectin và hemicellulose. 

Sự hình thành của vách tế bào được tạo bởi các vi ống. Chúng bao gồm 3 lớp là sơ cấp, thứ cấp và phiến giữa. Vị trí của chúng là nằm bên ngoài màng tế bào có tác dụng:

• Tạo cấu trúc bảo vệ tế bào.
• Chống lại căng thẳng cơ học, quy định hình dạng cho tế bào.
• Thực hiện chức năng lọc phân tử ra hoặc vào tế bào.

Màng tế bào

Nó bao gồm một lớp mỏng protein và chất béo. Màng tế bào thực hiện nhiệm vụ ngăn không cho chất độc xâm nhập vào bên trong và cho phép sự luân chuyển các chất dinh dưỡng và khoáng chất vào tế bào.

Nhân của tế bào thực vật

Điều khiển mọi sự sống của tế bào, chúng lưu trữ DNA và thông tin di truyền cần thiết khi sự phân chia tế bào diễn ra.

Plastids

Plastids ở thực vật là một nhóm màng tế bào có liên quan chặt chẽ với nhau. Chúng có chức năng là:

• Quang hợp, lưu trữ tinh bột, tổng hợp phân tử như các khối xây dựng tế bào.
• Thay đổi chức năng giữa chúng và các dạng khác.

Plastids chứa DNA của chính nó và các ribosome. Chúng có nhiều loại khác nhau và đảm nhiệm các chức năng riêng bao gồm:

• Lục lạp được xem như là thành phần chính của quá trình quang hợp, mỗi lục lạp chứa một sắc tố có màu xanh lục gọi là diệp lục. Hoạt động của lục lạp là thu năng lượng ánh sáng từ mặt trời và sử dụng nó với nước và CO2 thành glucose giúp cây tồn tại và phát triển.
• Chloroplasts là những plastids không đồng nhất, chúng tổng hợp sắc tố và dự trữ trong sinh vật nhân thực quang hợp.  Các tế bào sắc tố có các sắc tố đỏ, cam, vàng giúp làm nên màu sắc của hoa và quả.
• Leucoplasts giúp lưu trữ tinh bột, protein hoặc lipid. Chúng không chứa sắc tố, được tìm thấy trong các mô không quang hợp của thực vật.

Không bào ở tế bào thực vật

Thông thường, không bào chiếm khoảng 30% thể tích của tế bào trong một tế bào thực vật trưởng thành. Ngoài ra, chúng có thể chiếm đến 90% thể tích của một tế bào. Màng bao quanh không bào trung tâm được gọi là Tonoplast. Chức năng quan trọng của không bào trung tâm là:

• Lưu trữ các sắc tố quyết định màu sắc các loài hoa.
• Duy trì áp lực dịch chuyển lên thành tế bào

Không bào trung tâm bao gồm nhựa cây.  Nó là một hỗn hợp của muối, enzym và các chất khác được gọi là nhựa tế bào. Ngoài ra, nhựa tế bào cũng chứa một số độc tố giúp bảo vệ cây không bị ăn.

Lục lạp

Lục lạp là một bào quan dài được bao bọc bởi màng phospholipid. Lục lạp có hình dạng giống như một cái đĩa có đường kính khoảng 2-10 micromet và dày 1 micromet. Chất lỏng bên trong lục lạp bao gồm một DNA hình tròn được gọi là stroma, các stroma cũng chứa ribosome.

Mỗi lục lạp chứa một sắc tố có màu xanh lục gọi là diệp lục cần thiết cho quá trình quang hợp.  Chất diệp lục hấp thụ năng lượng ánh sáng từ mặt trời và sử dụng nó để biến đổi carbon dioxide và nước thành glucose duy trì sự sống cho thực vật.

Bộ máy Golgi

Chúng được tìm thấy trong tất cả các tế bào nhân thực bao gồm cả thực vật và động vật có liên quan đến việc phân phối các đại phân tử tổng hợp đến các phần khác nhau của tế bào.

Ribosome

Ribosome được ví như nhà máy sản xuất protein cho tế bào. Đây là những bào quan có màng bao bọc nhỏ nhất bao gồm RNA và protein.

Ty thể

Ty thể được tìm trong tế bào chất của các tế bào nhân thực. Chúng được xem như là “nhà máy của tế bào” do đảm nhiệm vai trò cung cấp năng lượng bằng cách phá vỡ các phân tử carbohydrate và đường.

Hô hấp ở tế bào thực vật

Hô hấp ở tế bào thực vật là quá trình chuyển đổi năng lượng của tế bào sống. Trong quá trình này, các phân tử cacbohydrat phân giải thành cacbon dioxit và nước đồng thời giải phóng năng lượng, trong đó một phần được tích lũy trong ATP.Nhờ có hoạt động hô hấp của tế bào thực vật mà năng lượng được giải phóng ở dạng nhiệt giúp đảm bảo thuận lợi cho hoạt động sống của thực vật. Ngoài ra, năng lượng tích lũy trong ATP giúp cây sinh trưởng, tự làm lành những hư hại, tổng hợp chất hữu cơ.

Hình vẽ cấu tạo tế bào thực vật

Dưới đây là một số hình ảnh của tế bào thực vật

Tế bào thực vật 3d

Tế bào thực vật dưới kính hiển vi

Tế bào thực vật có kích thước và hình dạng như thế nào?

Tế bào thực vật có kích thước và hình dáng rất đa dạng tùy theo từng bộ phận, ví dụ như tế bào rễ, tế bào lá, tế bào thân,… Nhìn chung, tế bào thực vật khi được soi dưới kính hiển vi sẽ có hình hộp, hình thoi, hình sao, bầu dục, đa giác, hình phiến,…

Kích thước của tế bào thực vật rất nhỏ bé, phải sử dụng kính hiển vi để quan sát. Kích thước của chúng trung bình khoảng 10 – 1000m. Tuy nhiên, có một số tế bào có thể thấy bằng mắt thường như: tép bưởi, cam, sợi bông, sợi gai, thịt quả dưa hấu.

Cách làm mô hình tế bào thực vật

Mô hình tế bào thực vật rất thích hợp để làm giáo cụ giảng dạy, củng cố kiến thức hay chỉ để niềm đam mê nghiên cứu sinh học của mình. Để làm được một mô hình tế bào thực vật, bạn cần nắm rõ được các bước sau:

Bước 1: Xác định được mục đích, thành phần của mô hình. Cụ thể qua những câu hỏi như:

• Mô hình bao gồm thành phần nào?
• Kích thước của mô hình ra sao?
• Thời gian cần hoàn thành

Bước 2: Tìm hiểu về các thành phần của tế bào thực vật như vách tế bào, nhân, màng tế bào, lục lạp, ty thể, bộ golgi, không bào,…

Bước 3: Vẽ sơ đồ tế bào thực vật

Sơ đồ tế bào thực vật sẽ giúp bạn lên kế hoạch cụ thể, từng bước thiết kế, tính toán thời gian để hoàn thiện mô hình. Sơ đồ này cần đủ lớn để bạn có thể ghi chú các bộ phận của tế bào tỉ mỉ, chính xác.

Bước 4: Bắt tay vào thực hiện từ sớm để chủ động trong mọi việc, tránh những tình huống bất ngờ.

Ứng dụng tế bào thực vật

Ngày nay, việc làm đẹp bằng tế bào gốc không còn quá xa lạ với chị em phụ nữ. Trong đó, việc sử dụng tế bào thực vật đang được ứng dụng rộng rãi do những lợi ích tuyệt vời mà chúng mang lại.

Tế bào gốc thực vật được lấy từ các loại trái cây trong tự nhiên, chúng nằm ở mô phân sinh của thực vật. Nhờ khả năng tự tái tạo và thay thế các tế bào cần sửa chữa, tế bào gốc thực vật có tác dụng trong thẩm mỹ như:

• Điều trị tổn thương da như bỏng, liền sẹo sau nặn mụn.
• Sản phẩm khi thẩm thấu vào da sẽ cung cấp chất bổ dưỡng cho tế bào gốc da, từ đó sinh ra những tế bào mới khỏe mạnh hơn, loại bỏ những tế bào hư tổn.
• Chống lão hóa, làm mờ vết nhăn.
• Làm giảm các tình trạng như viêm, đỏ, sần trên da.
• Làm da mềm mịn, tươi sáng, trẻ trung hơn.

Ưu điểm khi dùng tế bào gốc thực vật đó là:

1. Không có phản ứng phụ.
2. Không gây kích ứng da.
3. Không bị đào thải.
4. Thời gian duy trì lâu khoảng 8-12 tháng.

Bên cạnh đó, công nghệ tế bào ứng dụng trong nông nghiệp cũng rất hay, các bạn có thể xem bài viết này để tìm hiểu rõ hơn nhé:

Link bài viết: Công nghệ tế bào là gì?

6 sự thật thú vị về tế bào thực vật

Tế bào thực vật không có bào quan nào?

So với tế bào động vật, tế bào thực vật không có trung thể. Trung thể là sự kết hợp hai trung tử nằm vuông góc có chất vô định hình bao bọc xung quanh. Trung tử của tế bào thực vật gồm 9 mặt, mỗi mặt gồm 3 ống vi thể chạy dọc. Trong đó, một số tế bào thực vật hạt kín tuy không có trung thể nhưng có một số trung tâm tổ chức các ống vi thể

Tế bào thực vật lớn nhất?

Đó là tế bào xylem (hay còn gọi là mạch gỗ), thường có ở những cây trên cạn. Chúng gọi là các mô trong thực vật, hay còn gọi là các mạch máu trong cây. Xylem đóng vai trò dẫn truyền chất lỏng từ rễ lên phần thân và lá của thực vật.

Tế bào thực vật nào dài nhất?

Sợi Ramie là tế bào thực vật dài nhất với chiều dài lên tới 21,65 inch. Nó được kéo dài ra bởi sự phát triển giữa các lớp và sự phát triển của ngọn xâm nhập.

Tế bào thực vật gồm mấy phần?

Tế bào thực vật gồm 5 phần đó là: vách tế bào, màng sinh chất, chất tế bào, nhân và không bào.

Tế bào thực vật có bộ phận nào quan trọng nhất?

Bộ phận quan trọng nhất trong tế bào thực vật đó là nhân bởi tại đây điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào, đồng thời chúng giữ vai trò trong khả năng di truyền.

Tế bào thực vật có ty thể không?

Ty thể là một bào quan có ở tất cả các sinh vật nhân thực bao gồm cả tế bào thực vật. Vai trò của chúng là sản sinh ra các phân tử ATP, điều hòa hoạt động trao đổi chất của tế bào.

Giới thiệu về công nghệ tế bào thực vật hiện đại

Công nghệ tế bào là phương pháp nuôi cấy mô, tế bào trong môi trường nhân tạo có đầy đủ dinh dưỡng để tạo ra các mô, cơ quan, cơ thể hoàn chỉnh mang những đặc tính của cơ thể cho tế bào.

Với khoa học ngày càng phát triển, các nhà nghiên cứu đã và đang áp dụng công nghệ tế bào thực vật nhằm phát triển, tạo giống, duy trì một số thực vật quý hiếm không chỉ trong việc nuôi trồng đáp ứng nhu cầu lương thực mà còn đối với các loài dược liệu có giá trị như: giảo cổ lam, đông trùng hạ thảo, bình vôi, sâm,… Một số phương pháp tạo giống nhờ công nghệ tế bào thực vật như:

• Nuôi cấy hạt phấn: Tạo ra các dòng thuần chủng, chọn ra cây có khả năng chịu hạn, chịu mặn.
• Nuôi cấy tế bào thực vật invitro tạo mô sẹo: Dành cho việc nhân giống các dòng cây quý hiếm, cây cho năng suất cao, tạo ra giống có gen giống cá thể ban đầu, duy trì ưu thế lai.
• Dung hợp tế bào trần: Tạo ra cây lai từ 2 loài khác nhau mà không cần trải qua quá trình sinh sản hữu tính.
• Chọn dòng tế bào xôma có biến dị: Tạo ra 1 giống cây trồng mới có các kiểu gen khác nhau của giống ban đầu.

Hy vọng với những thông tin trên sẽ giúp bạn hiểu rõ được thế nào là tế bào thực vật và những đặc điểm sinh học của chúng. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào, hãy liên hệ với nuoicaymothucvat.com để được giải đáp chi tiết nhé. Rất cảm ơn bạn đã quan tâm theo dõi!